Szajna: Mierzę celniej, bo na pudła nie mam czasu

Wystawa w Muzeum Karykatury w Warszawie
28 października 2022, godz. 18.00 – wernisaż
29 października – 11 grudnia 2022

W setną rocznicę urodzin Józefa Szajny (1922 – 2008), jednego z najważniejszych twórców powojennej sztuki polskiej, Muzeum Karykatury w Warszawie zaprasza na przekrojową prezentację jego twórczości.

Był artystą totalnym – w sposób organiczny łączył twórczość plastyczną z teatralną. Pisał również scenariusze do własnych przedstawień oraz teksty z zakresu teorii teatru. Prezentował swoje dzieła na całym świecie – na festiwalach teatralnych i wystawach. Swoją sztukę określał mianem TE-ART, akcentując tym samym ścisły związek teatru z innymi dziedzinami sztuk wizualnych. Dążył do syntezy sztuk, łączył przeciwieństwa i dyscypliny. Rysunek przekładał na kompozycje przestrzenne i projekty scenografii. Jego działania teatralne inspirowane były myśleniem typowym dla sztuki plakatu – opartym o skrót plastyczny, znak, symbol.

Wystawa „Szajna: Mierzę celniej, bo na pudła nie mam czasu” przybliża świat wyobraźni Józefa Szajny. Zobaczyć będzie na niej można najważniejsze realizacje artysty, a także mniej znane prace z jego archiwum, w tym mało znaną twórczość satyryczną – choćby zaskakujący cykl Gęby – maski.

W czasie wojny Józef Szajna był więźniem obozów Auschwitz i Buchenwald. Trauma wojenna odcisnęła piętno na jego twórczości w postaci programowej estetyki brzydoty i reminiscencji obozowych. Efektem były prace ewokujące katastrofę, destrukcję, rozkład, wszechobecny śmietnik i śmierć, nawiązujące do okropności wojny i komentujące negatywny wpływ cywilizacji współczesnej na człowieka. Podobne tematy poruszał w swoich instalacjach, performansach, przedstawieniach. Twórczość Szajny, naznaczona doświadczeniem Auschwitz, to ciągłe próby zrozumienia ludzkiej natury.

Działania artystyczne Józefa Szajny skupione były na ciele i materii, a człowiek był zawsze w centrum jego zainteresowań. Wystawa przygotowana przez Muzeum Karykatury prezentuje Szajnowskie wariacje na temat postaci ludzkiej i twarzy.

Część wystawy poświęcona jest teatralnym realizacjom artysty. Od początku pracy artystycznej pracował w teatrze – najpierw jako scenograf, potem reżyser. Działania teatralne Szajny cechowała silna ekspresja wizualna i nowatorskie rozwiązania formalne. Motywy wykorzystywane w realizacjach malarskich, obiektach i aranżacjach przestrzennych powracały w scenografiach, zaś elementy scenografii teatralnych artysta wkomponowywał w instalacje. Do najczęściej powtarzających się należą: protezy ciała, manekiny, buty, drabina, taczka, półsylweta. W jego przedstawieniach stałymi elementami były groteskowo zniekształcone figury ludzkie – zarówno kukieł, jak i żywych aktorów, zdominowanych niekiedy przez rzeczy.

Najważniejsze przedstawienia Szajny zostały uwiecznione na zdjęciach mistrzów teatralnej fotografii – Wojciecha Plewińskiego i Stefana Okołowicza. Czarno-białe fotografie są artystycznym filtrem, przez jaki postrzegamy dziś teatralną działalność Szajny. Sprowadzenie teatralnych obrazów do kontrastu czerni i bieli potęguje perswazyjność wizualnego przekazu, z czego Szajna – jako grafik – doskonale zdawał sobie sprawę.

Reminiscencje wojenne, wyobrażenia śmietnika cywilizacji i dialog z tradycją artystyczną definiowały jego sztukę. Poprzez swoją twórczość zadawał pytania o człowieczeństwo, ostrzegał przed zawsze możliwą katastrofą wojny, oskarżał totalitaryzmy, atakował współczesny konsumpcjonizm i karierowiczostwo. Sztuka ta jest aktualna także dzisiaj, bo wciąż – jak mówił artysta – „człowiek zaniedbuje siebie”…

Wystawie towarzyszyć będzie publikacja, w której znajdzie się esej kuratorki o Szajnie i jego sztuce, która stanowi zapis zmagań z traumą wojny.

kuratorka: Karolina Prymlewicz
aranżacja przestrzeni: Łukasz Szajna
projekty graficzne i typograficzne: Paweł Osial

więcej informacji: www.muzeumkarykatury.pl


 

Śledź na bieżąco aktywna Warszawa

Dołącz do nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Facebooku aby być na bieżąco z aktualnymi wydarzeniami w Warszawie.

Co się dzieje w Warszawie

W sobotę, 11 maja, na PGE Narodowym będą rywalizowali...

Przygotuj się na weekend pełen sportowych emocji! Już w najbliższą sobotę, 11 maja, na kultowym Stadionie PGE...
park Pole Mokotowskie

Piknikowy weekend w stolicy

W najbliższy weekend warszawiaków czeka nie jeden, a dwa pikniki rodzinne oraz inauguracyjna w roku akcja wymiany...
majówka w warszawie wycieczka rowerowa

Wielka majówka. Śródmieście śladami Kory | Wycieczka rowerowa

📅 Data: 01 maja 2024 ⌚ Godzina rozpoczęcia: 14:00 📌 Miejsce: Warszawa - Śródmieście, ul. Okólnik 2 💲 Podczas wydarzenia...
majówka w warszawie - wydarzenia

Weekend majowy w Warszawie – uroczystości, koncerty, imprezy

Zbliża się długi weekend majowy. W najbliższych dniach w stolicy odbędą się liczne uroczystości, zgromadzenia i przemarsze,...
Majówka w Warszawie - atrakcje na długi weekend

Majówka w Warszawie – atrakcje na długi weekend

Podczas przedłużonego weekendu majowego na mieszkańców Warszawy czeka szereg emocjonujących wydarzeń i atrakcji, takich jak porywające widowisko...
Wystawa EUFORIA - wydarzenia warszawa

Wystawa EUFORIA. Warszawa klubowa w Muzeum Woli

Wystawa EUFORIA w żywy sposób przypomina tętniącą życiem warszawską scenę klubową, która pojawiła się po 1989 roku,...