Julie Mehretu – „KAIROS / Wariacje duchologiczne”

Wystawa Julie Mehretu „KAIROS / Wariacje duchologiczne” to jedno z najważniejszych wydarzeń artystycznych 2026 roku w Warszawie. Ekspozycja prezentuje dorobek amerykańskiej artystki o polskich korzeniach, której twórczość od lat wyznacza kierunki współczesnego malarstwa abstrakcyjnego.

Julie Mehretu – „KAIROS / Wariacje duchologiczne” (20.03–30.08.2026)

Tytuł wystawy łączy pojęcie kairos – oznaczające moment przełomowy, punkt zwrotny – z koncepcją duchologii Jacques’a Derridy, według której teraźniejszość nieustannie przenika się z „widmami” niedomkniętej przeszłości. To napięcie między czasem, pamięcią i doświadczeniem stanowi fundament całej ekspozycji.

Julie Mehretu od ponad dwóch dekad buduje swoją pozycję jako jedna z najbardziej wpływowych artystek współczesnych. Jej prace łączą różnorodne inspiracje: od kartografii, historii sztuki i literatury, przez muzykę i poezję, aż po obrazy medialne oraz wydarzenia polityczne i społeczne. Ten szeroki kontekst staje się punktem wyjścia dla wielowarstwowych obrazów, rysunków i eksperymentów z technikami graficznymi.

Wystawa prowadzi widza przez różne etapy twórczości artystki. Od wczesnych, analitycznych diagramów z lat 90., przez rysunki, akwarele i prace na papierze, aż po monumentalne płótna z ostatnich lat. Te najnowsze realizacje przypominają wizualne sejsmografy – zapisują napięcia, konflikty i dynamikę współczesnego świata.

Szczególne znaczenie mają prezentowane prace z cyklu TRANSpaintings, inspirowane relacjami medialnymi dotyczącymi najważniejszych wydarzeń ostatnich lat, w tym wojny w Ukrainie. Półprzezroczyste, wielowarstwowe kompozycje oddają brutalność rzeczywistości, ale jednocześnie – jak podkreśla artystka – pozostawiają przestrzeń dla nadziei i światła.

Na ekspozycji zobaczymy również rzadko pokazywane Archive Pages (1997) – prace na papierze, które odsłaniają proces twórczy Mehretu. Zestawienia zdjęć, map i wycinków medialnych tworzą swoisty atlas napięć między prywatnością a doświadczeniem zbiorowym. Ten sposób pracy pozostaje obecny także w jej najnowszych dziełach.

Wystawa została wzbogacona o rozbudowane kalendarium i archiwum artystki – zbiór artefaktów związanych zarówno z globalnymi wydarzeniami, jak i osobistymi doświadczeniami. Obok materiałów historycznych pojawiają się przedmioty codzienne: pamiątki z podróży, kamienie czy zabawki dzieci. Razem tworzą one wielowarstwową narrację o świecie i miejscu jednostki w jego strukturze.

Twórczość Mehretu oddaje tempo i złożoność współczesności – świat pełen sprzeczności, kryzysów i niepewności. Zamiast oferować proste odpowiedzi, artystka zaprasza do uważnego doświadczania rzeczywistości i konfrontacji z jej wieloznacznością.

Julie Mehretu (ur. 1970 w Addis Abebie) mieszka i pracuje w Nowym Jorku. Jej prace były prezentowane w najważniejszych muzeach świata, a sama artystka została wielokrotnie nagrodzona, m.in. prestiżową MacArthur Award. W 2020 roku znalazła się na liście 100 najbardziej wpływowych osób magazynu „TIME”.

Warszawska odsłona wystawy to kontynuacja międzynarodowego projektu prezentowanego wcześniej m.in. w Düsseldorfie. To wyjątkowa okazja, by zobaczyć twórczość jednej z najważniejszych artystek XXI wieku w szerokim, przekrojowym ujęciu.