Pizza to jedno z najbardziej rozpoznawalnych dań na świecie, które przeszło niezwykłą drogę od prostego placka z oliwą i ziołami do globalnego symbolu włoskiej kuchni. Jej historia to opowieść o smaku, tradycji i kulinarnej pasji, która z Neapolu rozprzestrzeniła się na cały świat. Dziś pizza łączy kultury, inspiruje szefów kuchni i niezmiennie zachwyca smakiem.
Narodziny pizzy – od placków z ziołami do włoskiego przysmaku
Zanim pizza trafiła na stoły Europejczyków, jej pierwowzory pojawiały się już w starożytnych cywilizacjach. Egipcjanie, Grecy i Rzymianie wypiekali płaskie chleby z dodatkiem oliwy, czosnku i ziół. Jednak dopiero w XVIII-wiecznym Neapolu narodziła się pizza w formie, jaką znamy dziś.
To właśnie mieszkańcy Neapolu, często robotnicy i rybacy, uczynili z pizzy tani, sycący posiłek sprzedawany na ulicach. Początkowo traktowana była jako danie dla ubogich, lecz z czasem zdobyła uznanie również wśród wyższych sfer.
Ciekawostki o początkach pizzy:
- pierwsze placki przypominały dzisiejszą focaccię,
- pomidory pojawiły się w przepisach dopiero po ich sprowadzeniu z Ameryki,
- pizza była przygotowywana w prostych piecach ulicznych, co nadawało jej charakterystyczny aromat.
Kolebka pizzy, która odmieniła kulinarny świat
W 1889 roku neapolitański mistrz Raffaele Esposito stworzył pizzę Margheritę na cześć królowej Małgorzaty Sabaudzkiej. Jej kolory (czerwony, biały i zielony) symbolizowały barwy włoskiej flagi. Tak narodziła się klasyczna pizza, która do dziś pozostaje punktem odniesienia dla kucharzy na całym świecie.
W Neapolu powstała również pierwsza szkoła pizzaiolo, czyli mistrzów sztuki wypieku pizzy. Do dziś obowiązuje tu tradycyjna metoda przygotowania ciasta, które dojrzewa przez wiele godzin, zanim trafi do pieca o temperaturze ponad 450°C. Dzięki temu pizza neapolitańska ma puszyste brzegi i delikatny środek.
Oryginalna receptura z Neapolu została nawet wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO!
Jak pizza trafiła do Ameryki
Na przełomie XIX i XX wieku tysiące włoskich imigrantów wyruszyło za ocean w poszukiwaniu lepszego życia. Wraz z nimi do Ameryki trafiła pizza. W 1905 roku w Nowym Jorku powstała pierwsza zarejestrowana pizzeria – Lombardi’s, która zapoczątkowała modę na włoskie placki w USA.
Amerykanie szybko pokochali pizzę, nadając jej własny charakter. Pojawiły się nowe style: cienka New York Style, chrupiąca California Style oraz słynna Chicago Deep Dish z grubym ciastem i dużą ilością sera.
Czynniki, które przyczyniły się do popularności pizzy w USA:
- rozwój sieci pizzerii po II wojnie światowej,
- wynalezienie pizzy mrożonej w latach 50.,
- wprowadzenie dostawy do domu, która całkowicie zmieniła sposób jej spożywania.
Dzięki amerykańskiej kreatywności pizza stała się globalnym fenomenem. Daniem, które łączy różne kultury i style życia.
Różnorodność smaków i lokalne inspiracje
Z biegiem lat pizza zaczęła przekraczać kolejne granice, adaptując się do lokalnych tradycji kulinarnych. W Japonii popularna jest wersja z owocami morza i majonezem, w Indiach – z sosem curry i paneerem, a w Grecji – z serem feta i oliwkami. Współczesne pizzerie chętnie eksperymentują z dodatkami, tworząc wersje gourmet, wegańskie i bezglutenowe.
W Polsce również nie brakuje miejsc, które łączą włoską tradycję z nowoczesnym podejściem. Doskonałym przykładem jest T-Pizza, sieć znana m.in. z dbałości o jakość składników. W lokalach takich jak ich pizzeria na Ursusie można spróbować klasycznych włoskich smaków, przygotowanych ze świeżych produktów i inspirowanych oryginalną kuchnią śródziemnomorską.
Współczesna pizza
Dziś pizza to nie tylko danie, ale prawdziwe zjawisko kulturowe. Dzięki mediom społecznościowym, influencerom kulinarnym i globalnym trendom powstały setki nowych odmian, technik wypieku i kompozycji smakowych. Wciąż jednak najważniejsze pozostaje jakość składników i szacunek do tradycji.
Włosi nadal bronią swojej kulinarnej tożsamości. Stowarzyszenie AVPN (Associazione Verace Pizza Napoletana) certyfikuje pizzerie, które spełniają rygorystyczne standardy oryginalnej pizzy neapolitańskiej. Jednocześnie nowoczesne lokale na całym świecie wprowadzają innowacje np. dłuższe dojrzewanie ciasta, lokalne dodatki i eksperymenty smakowe.
Historia pizzy to historia ludzi, ich pomysłowości, pasji i potrzeby dzielenia się jedzeniem. Z prostego posiłku neapolitańskich robotników stała się globalnym przysmakiem, który jednoczy miliony osób na całym świecie.
Artykuł partnera.
